Piz Buin: Bir Dağ Gölgesinden Doğan SPF Kavramı

Bugün laboratuvarların standart ölçüsü olan SPF, ticari bir fikirden çok bir kimya öğrencisinin dağ zirvesinde yaşadığı ağır güneş yanığından doğdu.

Güneş koruyucu endüstrisinin ve bugün laboratuvarlarda standart bir ölçüm birimi olarak kullanılan SPF (Sun Protection Factor) kavramının doğuşu, ticari bir fikirden çok, doğrudan bir laboratuvar öğrencisinin yaşadığı akut güneş hasarından kaynaklanmıştır. Yıl 1938. Avusturyalı genç bir kimya öğrencisi olan Franz Greiter, İsviçre ve Avusturya sınırında yer alan, 3.312 metre yükseklikteki heybetli Piz Buin dağına bir tırmanış gerçekleştirir. Yüksek rakımda atmosfer tabakasının incelmesi ve kar yüzeyinin UV ışınlarını %80 oranında yansıtması, Greiter’ın cildinde çok şiddetli eritem ve epidermal yanıklar oluşmasına yol açar.

Yaşadığı bu ağır acı verici deneyim, genç kimyacının kariyerini fotobiyoloji ve kozmetik kimyasına adamasına neden olur. Greiter, evinin bodrum katındaki küçük laboratuvarında çalışarak cildi güneşin yıkıcı etkilerinden koruyacak topikal bir formülasyon geliştirmeyi hedefler. Yıllar süren Ar-Ge çalışmaları sonucunda, 1946 yılında "Gletscher Crème" (Buzul Kremi) adını verdiği ilk ticari ürününü piyasaya sürer. Bu ürün, modern güneş kremlerinin ilk kararlı örneklerinden biri olarak tarihe geçer.

Franz Greiter’ın bilime yaptığı en büyük katkı yalnızca bu kremle sınırlı kalmamıştır. 1962 yılına gelindiğinde Greiter, bir güneş koruyucunun cildi ne kadar süre koruyabileceğini matematiksel ve biyolojik bir standarta oturtmak amacıyla SPF ölçüm sistemini tanımlar. Bugün tüm dünyada geçerli olan bu protokol, korunmasız cildin kızarma süresi ile koruyucu sürülmüş cildin kızarma süresi arasındaki oranı belirler. Piz Buin dağındaki o şiddetli yanık, bugün milyarlarca dolarlık bir biyoteknoloji endüstrisinin ve küresel cilt sağlığı protokollerinin temel taşı olmuştur.