Yaşamın Kıvılcımı Demirden mi Geldi? Homokiralite ve Bir Türk Bilim İnsanının İzi

Milyarlarca yıl önce demirce zengin ilkel denizler, ilk organik moleküllere aracılık etmiş olabilir. Harvard’da S. Furkan Öztürk’ün çalışması, canlılığın "tek yönlü" (homokiral) sırrına demir üzerinden bakıyor.

Yaşamın kıvılcımı demirden gelmiş olabilir mi? Milyarlarca yıl önce Dünya, oksijensiz atmosferi ve demirce zengin denizleriyle bugünkünden bambaşka bir yerdi. Bilim insanlarına göre bu demir mineralleri, yalnızca ilk organik moleküllerin oluşmasına aracılık etmenin ötesinde, canlılığın en büyük sırlarından birini de tetiklemiş olabilir: neden tüm canlıların yapı taşları tek yönlü, yani "homokiral" üretildi?

Bu soru, kimyanın en zarif bulmacalarından biridir. Amino asitler ve şekerler gibi yaşamın temel molekülleri, tıpkı sağ ve sol el gibi birbirinin ayna görüntüsü olan iki biçimde bulunabilir; ancak canlılık, ısrarla bunlardan yalnızca birini seçmiştir. Harvard’da doktora çalışmalarını yürüten S. Furkan Öztürk, demir bazlı manyetik minerallerin yüzeyinde moleküllerin tek bir yöne hizalanabileceğini gösteren araştırmalarıyla bu köklü soruna güçlü bir açıklama önerdi. Yani ilkel dünyanın demir dolu zeminleri, yaşamın hangi "eli" seçeceğini belirleyen o görünmez pusula olmuş olabilir.

Biz de Syorell laboratuvarında formüllerimizi geliştirirken, doğanın bu moleküler hassasiyetinden ve mineral kimyasının inceliğinden ilham alıyoruz. Cildi koruyan mineral filtrelerin arkasındaki bilim, aslında yaşamın ilk kıvılcımını ateşleyen o kadim mineral kimyasının çok uzak bir akrabası. Doğa, en küçük detayı bile bir amaçla tasarlar; bize düşen, o inceliği anlamak ve saygıyla taklit etmektir.