Coğrafi Foton Kuşatması: Türkiye’nin Ultraviyole Haritası ve Aydın Rekoru
Türkiye’de kaydedilen en yüksek UV indeksi Aydın’da 12 ("ekstrem"); Akdeniz 9-10, kuzeyde Gümüşhane bile yazın 8-10. Foton kuşatmasından kaçış yok.
Güneş koruyucu kullanma disiplinini sadece tropikal adalara veya ekvator çizgisine özgü bir zorunluluk sananları, Türkiye’nin meteorolojik ve atmosferik gerçekleriyle yüzleştirecek küçük bir fotobiyoloji turuna çıkaralım. Ülkemiz, jeopolitik konumunun yanı sıra güneş radyasyonu açısından da oldukça cömert ve bir o kadar da agresif bir enlem kuşağında yer almaktadır. Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve laboratuvar dozimetre analizlerine bakıldığında, Türkiye’de kaydedilen en yüksek ve ekstrem ultraviyole maruziyeti neresi çıkmıştır dersiniz? Cevap: İnciriyle ünlü, güzel Aydın şehrimiz!
Aydın’da ölçülen küresel UV indeks (UVI) değeri tam 12’ye ulaşarak uluslararası skaladaki en tepe nokta olan "ekstrem tehlike" seviyesini resmen kayıtlara geçirmiştir. Sadece Aydın mı? Tabii ki hayır. Yaz ayları geldiğinde Akdeniz havzasının incileri olan Antalya, Mersin ve Adana gibi şehirlerimizde UV indeksi rutin olarak 9-10 bandında, yani "çok yüksek" sınırında gezinir. İşin daha da şaşırtıcı kısmı, haritanın kuzeyine doğru çıktığımızda bile durumun pek değişmemesidir; serinliği ve yeşilliğiyle bildiğimiz Gümüşhane’de dahi yaz aylarında 8-10 arası UV değerleri raporlanmıştır. Bu veriler bize, foton saldırısından kaçabileceğimiz hiçbir yerel sığınak olmadığını net bir şekilde gösterir.
UV indeksinin bu kadar yüksek seyretmesi, dışarı çıktığınız andan itibaren keratinositlerinizin ve fibroblastlarınızın kesintisiz bir serbest radikal bombardımanına tutulması demektir. Bu coğrafi foton kuşatmasından korunmak için, özellikle gün ışığının tepe noktaya ulaştığı öğle saatlerinde korumasız dışarı çıkmamak, mekanik olarak şapka ve geniş çerçeveli gözlüklerden destek almak ve cildi MicNo® plaka teknolojili yüksek korumalı güneş kremleriyle izole etmek mevsimsel bir seçenek olmaktan çok, coğrafi bir sağlık zorunluluğudur.